Chardonnay to chyba najbardziej rozpoznawalny biały szczep na świecie. Łatwo go spotkać w karcie restauracji i na półce dyskontu, łatwo też się na nim rozczarować, jeśli sięgnie się po butelkę nieświadomie. To wino o dwóch skrajnych obliczach: świeżym i mineralnym oraz kremowym, maślanym, dojrzewającym w dębie. Poniżej znajdziesz wskazówki, po które Chardonnay sięgnąć i co do niego podać, żeby naprawdę pokazało, co w nim najlepsze.
—
W skrócie
Białe wytrawne Chardonnay to wino o średnim ciele i aromatach zależnych od klimatu. W wersji świeżej pachnie cytrusami i zielonym jabłkiem, w beczkowanej – wanilią i masłem. Najlepiej pasuje do drobiu, ryb, owoców morza, lekkich serów i dań z delikatnymi sosami. Podawaj schłodzone do 8-13 stopni, w kieliszku w kształcie tulipana.
—
Co to jest Chardonnay
Chardonnay to biały szczep winorośli, łatwo adaptujący się do różnych warunków klimatycznych. Uprawia się go na ponad 200 tysiącach hektarów, od chłodnej Burgundii po gorącą Kalifornię. Profil smaku nie jest stały – zależy od klimatu, techniki winifikacji oraz użycia (lub nie) dębowej beczki. Wino oznaczone „Chardonnay” może być więc delikatnie cytrusowe albo ciężkie i maślane, a mówimy wciąż o tym samym szczepie.
—
Skąd przychodzi i dlaczego smakuje tak różnie
Nazwa szczepu pochodzi od miejscowości Chardonnay w burgundzkiej gminie Mâcon. To Burgundia ukształtowała styl tego wina i wyznacza dla niego wzorzec.
Dwa burgundzkie style warto zapamiętać. Chablis, apelacja na północy Burgundii w chłodnym klimacie, daje wina wyraźnie wytrawne, z mocną, orzeźwiającą kwasowością. Wyczujesz w nich cytrusy, zielone jabłko i często mineralność. Meursault, Puligny-Montrachet i Chassagne-Montrachet to apelacje z cieplejszej części Burgundii, gdzie wina dojrzewają w dębowych beczkach i przechodzą fermentację malolaktyczną (zabieg, w którym ostry kwas jabłkowy zamienia się w łagodniejszy kwas mlekowy). Efekt to wina bogate, z nutami masła, wanilii i orzecha.
—
Wino i sztuka: Chardonnay przy „Uczcie” Judy’ego Chicago
Chardonnay pachnie często tak, jakby w butelce zamknięto pejzaż – słoneczny, lekko ciepły, mineralny. Może dlatego tak dobrze komponuje się z obrazami, w których światło odgrywa główną rolę.
Butelka schłodzonego Chardonnay będzie dobrym towarzyszem „Uczty” Judy’ego Chicago (1974-1979) – monumentalnej serii obrazów celebrującej jedzenie, ciało i zmysłowość. Wino staje się wtedy kolejnym daniem na stole, dokładnie tak, jak chciała tego artystka, zacierając granicę między sztuką a życiem. Beczkowane, maślane Chardonnay dobrze sprawdzi się obok klasycznych martwych natur z owocami i dzbanami wina.
—
Dwa oblicza Chardonnay – świeże kontra beczkowe
Klucz do zrozumienia tego szczepu to umiejętność rozróżnienia dwóch głównych stylów. Oba są wytrawne, ale smakują zupełnie inaczej.
Chardonnay świeże (bez beczki): aromaty cytrusów, zielonego jabłka, moreli, gruszki, białego kwiatu, czasem mineralna nuta. Smak lekki, rześki, z wyraźną kwasowością. Pasuje do owoców morza, lekkich ryb, sałatek, sushi i kozich serów.
Chardonnay beczkowane (dojrzewające w dębie): aromaty wanilii, masła, orzecha, miodu, dymu, a w cieplejszych wersjach ananasa i mango. Smak pełniejszy, kremowy, z miękką kwasowością i czasem lekką taniną (wrażenie cierpkości na podniebieniu, które w beczkowanych białych winach daje przyjemny sznyt). Pasuje do drobiu w sosie śmietanowym, ryby w maśle, kremowego risotto, jagnięciny, łososia, twardych serów i serów z białą pleśnią.
Jeśli szukasz wina na letnią kolację z lekką rybą, sięgnij po Chablis lub młode Chardonnay z chłodniejszego klimatu. Jeśli planujesz danie z sosem albo rozmowę przy kominku – lepsze będzie beczkowane, kremowe Chardonnay z Burgundii, Kalifornii albo Polski.
—
Na co patrzeć przy wyborze butelki
Klimat: chłodniejszy (Burgundia, Chablis, polskie winnice) daje wina lżejsze i bardziej kwasowe, cieplejszy (Kalifornia, RPA) bardziej owocowe. Etykieta: słowa „unoaked” albo „sur lie” zapowiadają styl świeższy, „barrique”, „barrel fermented” albo „reserve” beczkę. Cena: butelki dobrego Chardonnay zaczynają się w Polsce od około 40-60 zł; powyżej 100 zł zaczyna się segment win bardziej złożonych.
—
Z czym podawać Chardonnay
Chardonnay to jedno z najbardziej uniwersalnych białych win do jedzenia. Ryby i owoce morza: duszone lub pieczone ryby o delikatnym mięsie (dorsz, sola, dorada, łosoś), krewetki, małże, przegrzebki, sushi i sashimi. Drób i białe mięso: kurczak w sosie śmietanowym albo maślanym, indyk, jagnięcina, risotto z grzybami. Sery: miękkie sery pleśniowe (camembert, brie) z beczkowaną wersją, półtwarde z obiema, kozi ze świeżą. Kuchnia roślinna i azjatycka: kremowe zupy z dyni albo kalafiora, sałatki z awokado, kuchnia tajska, delikatne curry. Czego unikać? Bardzo ostrych przypraw, które mogą zabić delikatne aromaty wina, oraz zbyt kwaśnych sosów.
—
Jak podawać Chardonnay
Temperatura ma ogromne znaczenie. Zbyt ciepłe wino traci świeżość, zbyt zimne tłumi aromaty. Świeże Chardonnay podawaj schłodzone do 8-10 stopni, beczkowane do 11-13 stopni. Kieliszek wybierz w kształcie tulipana, z lekko zwężającą się ku górze czaszą – pozwala to skierować aromaty do nosa i dłużej utrzymać temperaturę. Najlepsze będą kieliszki z długą nóżką i cienkiego szkła. Większość Chardonnay nie wymaga dekantacji, choć beczkowane wina z kilkuletnim rocznikiem mogą zyskać na krótkim „oddychaniu” w karafce.
—
Polskie Chardonnay
Polskie winnice poczyniły ogromne postępy w uprawie tego szczepu. Wina z Lubelszczyzny, Podkarpacia, Małopolski, Lubuskiego i Opolszczyzny potrafią zaskoczyć świeżością i czystością owocu, a w najlepszych beczkowanych wersjach – głębią. Ceny butelek zaczynają się w okolicach 100-150 zł. To dobry kierunek, by odkrywać, jak Chardonnay smakuje w polskim, kontynentalnym klimacie, często bardziej aromatycznie niż jego burgundzkie pierwowzory.
—
Podsumowanie
Chardonnay warto poznać świadomie. Świeże i beczkowane to dwa różne doświadczenia, choć na butelce widnieje ta sama nazwa. Daj sobie czas, by porównać kilka wersji – lekką z Chablis, kremową z Burgundii, owocową z Kalifornii albo wytrawną z polskiej winnicy – i zdecyduj, który styl najbardziej odpowiada twojemu gustowi.
Wrażliwość na wino zaczyna się od uważności – od zatrzymania się na chwilę, zanim spróbujesz. Chardonnay, podane w odpowiednich warunkach, ma naprawdę wiele do powiedzenia.
—
Pij odpowiedzialnie. Treści przeznaczone dla osób pełnoletnich.
