Blog

Jeśli kiedykolwiek poczułeś w kieliszku zapach świeżych winogron tak wyrazisty, że aż nierealny – to był muscat. To chyba jedyny szczep, który pachnie winogronami tak mocno, że wystarczy zamknąć oczy, by przenieść się prosto do winnicy w pełnym słońcu. Na południu Francji z tej odmiany od wieków robi się wina słodkie – intensywne, mocne, pachnące łąką w lipcu, podawane bardzo schłodzone, w małych kieliszkach. Poniżej opowiem, skąd bierze się ich wyjątkowy styl, gdzie powstają i jak je podawać.

W skrócie

Muscat z południa Francji to niemal zawsze vin doux naturel (VDN) – wino słodkie, w którym fermentacja została przerwana dodatkiem neutralnego spirytusu winnego. Najważniejsze apelacje to Muscat de Beaumes-de-Venise, Muscat de Rivesaltes, Muscat de Frontignan, Muscat de Lunel i Muscat de Mireval. Aromaty to winogrona, białe kwiaty, miód, cytrusy i owoce egzotyczne. Wino podaje się mocno schłodzone (6-8°C), świetnie komponuje się z foie gras, Roquefortem i deserami z owocami. W Polsce ceny zaczynają się od około 40 zł za butelkę z marketu i sięgają 150-200 zł za butelki z cenionych winnic.

Czym jest muscat – krótka charakterystyka

Muscat to nie jeden szczep, a cała rodzina odmian winorośli. Łączy je jedno: jeden z najbardziej wyrazistych aromatów w świecie wina, wyczuwalny w nosie na długo przed pierwszym łykiem. W południowej Francji największe znaczenie ma Muscat Blanc à Petits Grains – „o małych gronach”. To odmiana szlachetna, prawdopodobnie greckiego pochodzenia, znana w ampelografii (nauce o odmianach winorośli) od ponad dwóch tysięcy lat. Drugą odmianą, rzadziej stosowaną, jest Muscat d’Alexandrie – łatwiejsza w uprawie, ale dająca wina mniej złożone.

W kieliszku muscat z południa ma cztery cechy, które warto zapamiętać:

• Jest słodki – zawiera zwykle 100-150 g cukru resztkowego na litr. Cukier resztkowy to ten, który zostaje w winie po zakończeniu lub przerwaniu fermentacji.
• Jest aromatyczny – pachnie winogronami, białymi kwiatami, miodem, czasem skórką pomarańczy.
• Jest mocny – dzięki wzmocnieniu ma minimum 15% alkoholu.
• Jest świeży – ma w sobie wystarczająco dużo kwasowości, żeby słodycz nie przytłaczała.

Skąd się bierze słodycz – metoda VDN

Wina muscat z południa Francji to w ogromnej większości tak zwane vin doux naturel (VDN). Metoda polega na przerwaniu fermentacji przez dodatek czystego spirytusu winnego – neutralnego destylatu z winogron. W efekcie część cukru pozostaje w winie, a alkohol rośnie do 15-16%. VDN to francuska odpowiedź na porto, technika znana od XIII wieku. Trzeba uczciwie dodać, że nazwa „wino naturalnie słodkie” bywa myląca – nie chodzi o żaden „naturalny” proces bez ingerencji człowieka, tylko o specyficzną technikę winiarską. VDN to osobna kategoria, a muscat to jej najbardziej elegancka odsłona.

Regiony i apelacje – gdzie powstaje muscat

Dolina Rodanu (Vallée du Rhône)

• Muscat de Beaumes-de-Venise – najsłynniejsza apelacja muscatowa, status AOC od 1945 roku. Winnice leżą na południe od Mont Ventoux. Wina wytwarza się wyłącznie z Muscat Blanc à Petits Grains. W Polsce butelki kosztują od około 50 do 180 zł.

Langwedocja (Languedoc)

• Muscat de Frontignan – jedna z najstarszych apelacji muscatowych (AOC od 1936). Wina mocno aromatyczne, z wyraźną nutą brzoskwiń i moreli.
• Muscat de Lunel – sąsiad Frontignan, też AOC od 1936; podobny styl, nieco lżejszy.
• Muscat de Mireval – najmniejsza z langwedockich muscatowych apelacji, AOC od 1949 roku. Wina delikatniejsze, bardziej kwiatowe.

Roussillon

• Muscat de Rivesaltes – apelacja obejmująca wina białe i różowe VDN. Roussillon to najcieplejszy i najsuchszy region winiarski Francji, co daje winom szczególną koncentrację. W Polsce często najłatwiej dostępna w marketach.

Korsyka

• Muscat du Cap Corse – wyspiarska wersja muscata, łącząca kwiatowość szczepu z delikatnym, mineralnym akcentem znad morza.

Jak rozróżnić style i co wybrać

Jeśli stoisz w sklepie lub winotece, zwróć uwagę na trzy rzeczy. Po pierwsze – apelacja: butelka z oznaczeniem jednej z powyższych nazw to gwarancja stylu VDN. Po drugie – rocznik: muscat VDN pije się młody, najlepiej w ciągu 2-3 lat od zbioru, bo z czasem traci świeżość aromatu. Po trzecie – producent: w mniejszych, butikowych winnicach znajdziesz wina bardziej wyraziste niż w wielkich markach handlowych.

Ceny w Polsce są bardzo zróżnicowane – od 39-50 zł za butelkę Muscat de Rivesaltes z marketu do 150-200 zł za butelkę z cenionej winnicy w Beaumes-de-Venise. Jeśli masz wybór, zacznij od Muscat de Beaumes-de-Venise – to najbardziej rozpoznawalna i najpewniejsza apelacja.

Wino i… obraz – muscat i Cézanne

Mont Sainte-Victoire to chyba najczęściej malowany pejzaż w historii sztuki. Cézanne namalował tę górę ponad sześćdziesiąt razy, pod koniec życia, w letnich miesiącach, gdy światło Prowansji robi się najczystsze. W jego obrazach jest skała, lawenda, słońce i powietrze tak suche, że widać każdy kamień.

Butelka schłodzonego Muscat de Beaumes-de-Venise, podana w ogrodzie z widokiem na podobny pejzaż, łączy w sobie dokładnie to, o co chodzi w tym winie: aromat słońca zamknięty w płynie. Prowansja w kieliszku i Prowansja na horyzoncie – to jedno i to samo.

Jak podawać

Temperatura. Muscat VDN podaje się bardzo schłodzony, w temperaturze 6-8°C. Tylko wtedy alkohol nie dominuje, a aromaty się otwierają.

Kieliszek. Mały, tulipanowy, taki sam jak do białego wina. Wystarczy nalać 6-8 cl – to wino do sączenia łyczek po łyczku, nie do picia dużymi łykami.

Z czym łączyć:

• Aperitif – serwowane samo, na początek posiłku albo na taras w letni wieczór.
• Foie gras – klasyczne połączenie z Prowansji. Słodycz muscata świetnie równoważy tłuszcz pasztetu.
• Roquefort i inne sery z niebieską pleśnią.
• Desery z owocami – tarty tatin, tarta z brzoskwiniami, sałatka z mango.
• Kuchnia azjatycka o lekko pikantnym profilu, na przykład kuchnia tajska czy indyjska.

Kiedy unikać:

• Do czekolady – ma za dużo garbników (substancji odpowiedzialnych za cierpkość znaną z czerwonego wina), a w połączeniu z muscatem daje metaliczny posmak.
• Do ciężkich, tłustych mięs – słodkie wino ich nie podkreśla, a wręcz z nimi konkuruje.
• Po obfitym posiłku – wtedy muscat VDN może wydać się zbyt słodki.

Podsumowanie

Muscat z południa Francji to wino proste w formie, ale wymagające odpowiedniego momentu. Słodkie, mocne, pachnące jak prowansalska łąka w lipcu – podane dobrze schłodzone, w małym kieliszku, do foie gras albo deski serów, potrafi zamienić zwykły wieczór w małą ceremonię. Jeśli nigdy go nie próbowałeś, zacznij od butelki Muscat de Beaumes-de-Venise – to apelacja najłatwiej dostępna w Polsce i najbardziej rozpoznawalna. Pamiętaj tylko, że muscat VDN to wino do delektowania się, nie do picia dużymi kieliszkami.

Pij odpowiedzialnie. Treści przeznaczone dla osób pełnoletnich.